Elon Musk cho rằng cắt giảm chi tiêu chính phủ khó có thể giải quyết đà tăng của nợ công Mỹ; thay vào đó, trí tuệ nhân tạo (AI) và robot có thể giúp nâng năng suất, mở rộng sản lượng kinh tế và giảm áp lực nợ. Ông đưa ra nhận định này trong tập mới nhất của podcast The Builders, do nhà văn Walter Isaacson dẫn chương trình, đồng thời nhìn lại thời gian làm việc tại Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE). Nợ công Mỹ lập kỷ lục 40 nghìn tỷ USD vào tháng 8 và tiếp tục tăng sau đó.
Musk: Cắt chi tiêu khó đảo chiều đà nợ
Musk từng là nhân viên chính phủ đặc biệt trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Từ tháng 1 đến tháng 5/2025, ông trên thực tế điều hành văn phòng DOGE tại Nhà Trắng trong khoảng 130 ngày. Cơ quan này khi đó tìm cách cắt giảm chi tiêu liên bang.
Musk nói trải nghiệm tại DOGE khiến ông tin rằng AI và robot là con đường duy nhất để giải quyết vấn đề nợ Mỹ, chứ không thể chỉ tiết kiệm để bù đắp khoản nợ. Theo ông, cắt giảm chi tiêu đơn thuần khó đem lại kết quả.
Ông cho rằng Washington thiếu quyết tâm chính trị để cắt giảm mạnh chi tiêu và thu hẹp đáng kể thâm hụt ngân sách. Nếu tổng thống đặt mục tiêu xử lý thâm hụt lên hàng đầu, chính phủ có thể hành động, nhưng việc cắt các khoản chi bị xem là lãng phí sẽ vấp phải phản đối. Theo Musk, sự thiếu quyết tâm này không chỉ tồn tại ở cấp tổng thống mà còn ở Hạ viện, Thượng viện và hệ thống tư pháp, dù ông nhắc đến một số ngoại lệ.
Dự báo năng suất AI và khoản nợ 40 nghìn tỷ USD
Musk ước tính “siêu trí tuệ kỹ thuật số” có thể giúp sản lượng hàng hóa và dịch vụ toàn cầu tăng 20%–30%, tương đương khoảng 30 nghìn tỷ USD giá trị gia tăng mỗi năm. Đây là ước tính của ông về tiềm năng năng suất từ AI, không phải mức tăng trưởng kinh tế đã được ghi nhận.
Lập luận của Musk là công nghệ và tự động hóa có thể mở rộng quy mô nền kinh tế, qua đó làm thay đổi nguồn lực của chính phủ và toàn hệ thống kinh tế. Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn, ông không nêu rõ mức sản lượng tăng thêm sẽ chuyển thành nguồn thu ngân sách Mỹ hoặc giúp giảm nợ công bằng cách nào.
Dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ cho thấy nợ công nước này đạt mức kỷ lục 40 nghìn tỷ USD vào tháng 8 và tiếp tục tăng sau đó. Nhận định của Musk đặt kỳ vọng tăng sản lượng nhờ công nghệ trong dài hạn bên cạnh hướng tiếp cận hiện nay, vốn dựa vào điều chỉnh tài khóa để kiểm soát thâm hụt. Cuộc phỏng vấn không đưa ra dự báo nợ hay định lượng tác động của việc phổ cập AI đối với ngân sách liên bang.
Kịch bản công nghiệp trên Mặt Trăng và tương lai của tiền tệ
Musk cũng đề cập đến robot, khai thác không gian và ý tưởng xây dựng “máy phóng khối lượng” trên Mặt Trăng. Ông cho rằng những công nghệ này có thể giúp quy mô nền kinh tế lớn gấp một triệu lần kinh tế Trái Đất. Từ đó, ông đặt vấn đề rằng tiền tệ truyền thống có thể giảm vai trò trong tương lai.
Musk không nói tiền tệ sẽ biến mất hoàn toàn. Ông hình dung tiền vẫn tồn tại, nhưng cách đo lường có thể chuyển sang các đại lượng vật lý như watt, tấn, khối lượng và năng lượng.
Đây là những nhận định cá nhân của Musk về triển vọng công nghệ và kinh tế trong dài hạn. Cuộc phỏng vấn không đưa ra mốc thời gian triển khai hay tính toán kinh tế chi tiết cho các ý tưởng này. Trong khi đó, con số nợ công 40 nghìn tỷ USD phản ánh gánh nặng tài khóa đang tiếp tục tích lũy.
Musk nhìn lại thời gian làm việc tại DOGE
Trong cuộc phỏng vấn, Musk cũng nhìn lại cách ông tham gia công việc của DOGE. Ông nói mình đã “đi quá xa” và đáng lẽ nên ở phía sau nhiều hơn. Theo ông, DOGE có thể chỉ cần hoạt động trong một hoặc hai tháng, bởi khi đó ông đã xem xét phần lớn những gì có thể tìm hiểu.
Musk cũng cho biết ông có thể rời công việc chính phủ sớm hơn để quay lại tập trung vào lĩnh vực AI.