Phân tích của Goldman Sachs về 11 ngành và 40 doanh nghiệp Trung Quốc và toàn cầu cho thấy các công ty Trung Quốc mở rộng thị phần ở nước ngoài không chỉ nhờ hạ giá. Khi mới vào một thị trường, sản phẩm Trung Quốc thường rẻ hơn khoảng 30% so với hàng của các thương hiệu địa phương lâu năm. Tuy nhiên, giá thường tăng dần khi chất lượng và tính năng được cải thiện; mức chiết khấu so với đối thủ nhìn chung vẫn có thể ổn định. Kết quả này cho thấy diễn biến giá xuất khẩu Trung Quốc không đơn thuần là cuộc đua giảm giá.
Trina Chen, đồng trưởng bộ phận nghiên cứu cổ phiếu Trung Quốc đại lục của Goldman Sachs, nhận định trên podcast của ngân hàng rằng thị trường thường gắn hàng Trung Quốc với xu hướng giá đi xuống, trong khi thực tế phức tạp hơn. Sau khi doanh nghiệp Trung Quốc thâm nhập thị trường nước ngoài, giá sản phẩm còn có thể biến động theo lạm phát, chu kỳ kinh tế và quá trình nâng cấp chất lượng.
Phân tích được đưa ra trong bối cảnh các nhà hoạch định chính sách tại Mỹ và châu Âu đang theo dõi đà tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc. Nhu cầu trong nước yếu và áp lực giảm phát kéo dài cũng làm dấy lên lo ngại doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc sẽ mang cạnh tranh giá thấp ra thị trường quốc tế. Tuy vậy, nghiên cứu của Goldman Sachs cho thấy giá sản phẩm sau khi thâm nhập thị trường không phải lúc nào cũng tiếp tục giảm.
Xe điện giữ mức chiết khấu, robot hút bụi chuyển sang phân khúc cao hơn
Xe điện Trung Quốc là trường hợp có mức chênh lệch giá tương đối ổn định. Dữ liệu của Goldman Sachs cho thấy xe điện Trung Quốc có giá thấp hơn khoảng 20% so với các mẫu xe toàn cầu tương đương; khoảng cách này nhìn chung không thay đổi đáng kể trong ba đến bốn năm qua. Nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm, vì vậy, không nhất thiết khiến lợi thế giá ban đầu biến mất nhanh chóng.
Robot hút bụi có diễn biến khác rõ rệt hơn. Chen cho biết khi mới vào thị trường Mỹ, sản phẩm của các thương hiệu Trung Quốc rẻ hơn hàng cạnh tranh khoảng 40%. Sau nhiều năm đổi mới và bổ sung tính năng, một số sản phẩm hiện có giá cao hơn khoảng 60% so với sản phẩm cùng loại. Trường hợp này cho thấy cải tiến sản phẩm có thể đưa thương hiệu từ vị thế gia nhập bằng giá thấp lên mức định giá cao hơn.
Theo Chen, việc thương hiệu Trung Quốc gia nhập một thị trường không đồng nghĩa họ sẽ liên tục tạo thêm áp lực giảm giá lên sản phẩm địa phương trong nhiều năm. Đối thủ thường giảm giá khi thị phần chịu sức ép và họ muốn giữ chân khách hàng; điều đó không nhất thiết xảy ra ngay khi doanh nghiệp Trung Quốc mới xuất hiện.
Sản phẩm tiêu dùng dạng mô-đun dễ tăng thị phần hơn
Quan sát của Goldman Sachs cho thấy doanh nghiệp Trung Quốc thường mở rộng thị phần nhanh hơn ở các lĩnh vực sản phẩm tiêu dùng dạng mô-đun và đang tăng trưởng. Sản phẩm trong những thị trường này được cập nhật nhanh, người mua có thể so sánh trực tiếp tính năng và giá cả, còn thương hiệu cũng linh hoạt hơn trong việc gia nhập thị trường và đổi mới sản phẩm.
Ngược lại, doanh nghiệp Trung Quốc tiến chậm hơn tại các thị trường B2B đã phát triển, nơi những mối quan hệ giữa các bên gắn kết chặt chẽ. Niềm tin của khách hàng, mạng lưới hậu mãi, kênh phân phối tại địa phương và lịch sử hoạt động lâu năm đều ảnh hưởng đến quyết định chọn nhà cung cấp, đồng thời tạo thêm rào cản cho doanh nghiệp mới.
Do đó, không thể chỉ dùng giá thấp để giải thích sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu Trung Quốc. Các ví dụ về xe điện và robot hút bụi cho thấy mức chiết khấu ban đầu cũng như diễn biến giá sau đó khác nhau tùy sản phẩm. Tính năng, năng lực dịch vụ và cấu trúc thị trường cũng là những yếu tố cần xem xét khi đánh giá sự thay đổi thị phần của doanh nghiệp Trung Quốc ở nước ngoài.