Elon Musk cho rằng nếu robot và du hành vũ trụ tiếp tục phát triển, nhân loại có thể hình thành một nền kinh tế đa hành tinh, nơi tiền tệ không còn ý nghĩa như hiện nay. Giá trị khi đó có thể được đo bằng tổng lượng vật chất, điện năng hoặc năng lượng, thay vì lấy tiền làm thước đo chính của hoạt động kinh tế.
Musk đưa ra nhận định này trong podcast The Builders, nơi ông trò chuyện cùng người viết tiểu sử Walter Isaacson. Cuộc phỏng vấn được ghi hình vào đầu tháng 8 và phát hành hôm thứ Ba. Ông cũng nói rằng phần lớn tài sản của mình có thể chỉ còn lại một phần nhỏ sau vài thế hệ, nếu khi đó tiền vẫn giữ ý nghĩa như hiện nay.
Musk hình dung AI và robot sẽ thay đổi cách phân phối của cải
Trước đó, Musk từng nhận định rằng trong 10 đến 20 năm tới, con người có thể không còn phải tiết kiệm cho tuổi nghỉ hưu theo cách truyền thống. Theo ông, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ khác sẽ nâng mạnh năng suất, đưa xã hội đến giai đoạn dư dả vật chất, khi mọi người có thể tiếp cận phần lớn những thứ họ cần.
Trong cuộc phỏng vấn lần này, ông nói rằng tương lai sẽ không có việc gì con người làm được mà AI và robot lại làm kém hơn. Khi đó, mọi người có thể dành thời gian trồng rau quả, sáng tác nghệ thuật hoặc theo đuổi những hoạt động giúp họ tìm thấy mục đích sống, thay vì dựa vào công việc để có thu nhập và vị thế xã hội.
Kịch bản Musk nêu ra không chỉ liên quan đến việc công nghệ thay thế lao động, mà còn đặt ra câu hỏi về cách định nghĩa của cải và giá trị. Nếu phần lớn năng lực sản xuất đến từ các hệ thống tự động, vai trò của thu nhập, tiết kiệm và thừa kế tài sản trong nền kinh tế có thể thay đổi. Tuy nhiên, ông không đưa ra mốc thời gian cụ thể hay phương án thể chế cho quá trình chuyển đổi này.
Tài sản của Musk chủ yếu gắn với cổ phần Tesla và SpaceX
Musk bảo vệ quy mô tài sản của mình với lập luận rằng phần lớn giá trị đến từ cổ phần ông nắm giữ tại Tesla và SpaceX. Ông cho biết cần sở hữu tỷ lệ cổ phần lớn để duy trì quyền biểu quyết và quyền kiểm soát tại hai công ty.
Sau khi SpaceX niêm yết vào tháng 6, Musk từng trở thành người có tài sản ở mức nghìn tỷ USD. Tính đến lúc thị trường đóng cửa hôm thứ Hai, chỉ số tỷ phú Bloomberg ước tính tài sản ròng của ông ở mức 920 tỷ USD, đứng đầu bảng xếp hạng. Con số này biến động theo định giá cổ phần tại các công ty niêm yết và chưa niêm yết mà ông sở hữu, không đồng nghĩa với lượng tiền mặt có thể sử dụng ngay.
Musk cũng nói tài sản của ông sẽ chịu mức thuế cao và không có “cách thần kỳ” để dễ dàng né thuế. Theo ông, sau khi giảm dần do thuế, chi tiêu và hoạt động từ thiện, tài sản truyền lại cho các thế hệ sau có thể chỉ còn một phần nhỏ so với hiện tại.
Quỹ của Musk hướng đến không gian và năng lượng
Về cách sử dụng tài sản sau khi ông qua đời, Musk cho biết muốn quỹ của mình tiếp tục theo đuổi mục tiêu đưa sự sống trở thành đa hành tinh, mở rộng ý thức ra ngoài không gian và cải thiện tính bền vững của năng lượng trên Trái Đất. Những hướng đi này có liên hệ với các dự án kinh doanh ông thúc đẩy tại SpaceX và Tesla, nhưng thông tin công khai hiện chưa nêu đầy đủ cách phân bổ nguồn vốn.
Hôm thứ Hai, Musk cũng thông báo kế hoạch tặng mỗi trẻ em tại Mỹ một cổ phiếu SpaceX vào năm tới. Theo định giá hiện tại, tổng giá trị của kế hoạch vượt 10 tỷ USD. Đối tượng nhận, cách triển khai và việc lưu ký cổ phiếu vẫn cần chờ phương án chính thức.
Acemoglu từng yêu cầu Musk thực hiện cam kết từ thiện
Cuối tháng 7 năm nay, Daron Acemoglu, người đoạt giải Nobel Kinh tế, công khai chất vấn nhận định của Musk rằng tiền sẽ mất ý nghĩa trong tương lai. Acemoglu đặt vấn đề rằng nếu Musk tin tiền sẽ không còn quan trọng vào năm 2036, ông nên quyên góp tài sản cá nhân khi đó vào khoảng 1.000 tỷ USD cho hoạt động từ thiện trước hoặc trong năm này.
Musk đáp lại rằng ông sẽ thực hiện một việc tương tự. Kế hoạch tặng cổ phiếu SpaceX cho trẻ em là một trong những hành động cụ thể được ông công bố sau khi nhiều lần đề cập đến hoạt động từ thiện. Quy mô cuối cùng, thời điểm thực hiện và nhóm người thụ hưởng vẫn chưa được xác nhận.