Quân đội Mỹ khởi động dự án lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ ứng phó cắt điện
Quân đội Hoa Kỳ vừa công bố kế hoạch triển khai lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ (microreactor) tại 5 căn cứ quân sự nhằm bảo đảm hệ thống quan trọng luôn hoạt động liên tục ngay cả khi mất nguồn điện từ lưới. Dự án có tên "Janus" do bộ phận đổi mới quốc phòng dẫn đầu với giá trị hợp đồng lên đến 2,2 tỷ USD.
Năm nhà thầu xây dựng lò phản ứng ở từng căn cứ khác nhau với công suất đa dạng
Năm nhà thầu được lựa chọn là Antares Nuclear cho căn cứ Fort Bragg ở Bắc Carolina, BWXT Advanced Technologies phụ trách Fort Campbell, Kentucky, General Atomics Electromagnetic Systems tại Fort Hood, Texas, Radiant Industries xây tại Fort Benning, Georgia, và Westinghouse Government Services cho Fort Drum, New York. Mỗi đơn vị sẽ thiết kế và lắp đặt các lò phản ứng có quy mô cũng như công suất phù hợp cho căn cứ bản thân.
Đẩy mạnh cạnh tranh đa nhà cung cấp nhằm tránh lệ thuộc
Jeff Waksman – Phó trợ lý Bộ trưởng Lục quân, đồng thời giám đốc phụ trách năng lượng và phát triển bền vững – cho biết việc để tất cả 5 nhà thầu đồng thời phát triển thiết kế giúp duy trì cạnh tranh mạnh mẽ, hạn chế rủi ro thất bại cũng như tránh phụ thuộc nhà cung cấp đơn lẻ. Lục quân coi trọng việc đảm bảo đồng thời tiến độ và đa dạng trong nguồn cung cho dự án.
Nguồn gốc dự án và mục tiêu mở rộng ứng dụng năng lượng hạt nhân quân sự
Chương trình Janus bắt nguồn từ lệnh hành pháp dưới thời Tổng thống Trump nhằm thúc đẩy sử dụng công nghệ hạt nhân trong lĩnh vực quốc phòng. Bộ Lục quân đặt mục tiêu đến năm 2028 sẽ lắp đặt hơn 20 lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ tại các cơ sở của Bộ Quốc phòng. Những lò phản ứng này sẽ đóng vai trò nguồn điện dự phòng đáng tin cậy khi lưới điện chính bị gián đoạn, giúp duy trì liên lạc, vận hành hệ thống vũ khí và điều hành chỉ huy.
Nguy cơ mất điện lưới và hạn chế nhiên liệu hóa thạch là nguyên nhân then chốt
Waksman nhấn mạnh điện lưới trong nước hiện chịu nhiều rủi ro từ các cuộc tấn công mạng, nhiễu điện từ và cả UAV tấn công. Đồng thời, trong môi trường chiến tranh, việc vận chuyển và cung cấp nhiên liệu hóa thạch cũng rất khó khăn. Hiện Lục quân vẫn sử dụng máy phát điện chạy dầu làm nguồn điện dự phòng, nhưng các lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ hướng đến giải pháp bền vững và ổn định hơn trong dài hạn.
Triển vọng mở rộng phụ thuộc hiệu quả nhà cung cấp và điều kiện căn cứ
Bộ Lục quân đang cân nhắc chi phí và khả năng mở rộng triển khai dựa trên hiệu suất thử nghiệm, năng lực sản xuất của nhà thầu và yêu cầu cụ thể của từng căn cứ. Qua chương trình Project Pele, quân đội đã có kinh nghiệm về an toàn và xử lý rủi ro đối với các lò phản ứng hạt nhân nhỏ, giúp bảo đảm tiến trình dự án Janus được thực hiện thuận lợi.